Acil durum eylem planı, işyerinde yaşanabilecek yangın, deprem, patlama, sel, kimyasal sızıntı, sabotaj ya da ilk yardım gerektiren olaylar gibi durumlarda kimin ne yapacağını önceden belirleyen yazılı plandır. İyi hazırlanmış bir plan, panik anında doğru kararların hızla verilmesini sağlar ve can kayıplarını önlemede belirleyici rol oynar.
Planın hazırlanması
Acil durum planı hazırlanırken önce işyerinde yaşanabilecek acil durumlar belirlenir. Bunun için risk değerlendirmesi sonuçları, işyerinin konumu, binanın yapısı, çevredeki tesisler ve doğal afet riskleri dikkate alınır. Ankara’da deprem riski, çok katlı binalarda yangın ve tahliye, bazı bölgelerde ise sel ve su baskını özellikle değerlendirilmesi gereken senaryolardır.
Plan neleri içermelidir?
- İşyerine ait genel bilgiler ve kat planları,
- Belirlenen acil durumlar ve her biri için yapılacak işlemler,
- Acil durum ekipleri, ekiplerde görevli kişiler ve görev tanımları,
- Tahliye yolları, acil çıkışlar ve toplanma alanı,
- İtfaiye, ambulans ve diğer acil servislerle iletişim düzeni,
- Engelli, hamile ya da yardıma ihtiyaç duyabilecek çalışanlar için özel düzenlemeler,
- Ziyaretçi ve müşterilerin tahliyesine ilişkin düzenlemeler.
Acil durum ekipleri
İşyerinin büyüklüğü ve tehlike sınıfına göre söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım ekipleri oluşturulur. Ekiplerde görevlendirilecek kişi sayısı çalışan sayısına göre belirlenir; ekip üyelerinin konusunda eğitim almış olması gerekir. İlk yardım için ise yönetmelikte belirtilen sayıda sertifikalı ilk yardımcı bulundurulmalıdır. Ekip üyelerinin vardiyalara ve katlara dengeli dağılması, herhangi bir anda ekibin işlevini sürdürebilmesi için önemlidir.
Tatbikat
Plan ancak denendiğinde işe yarar. Acil durum tatbikatları en az yılda bir kez yapılır; tatbikat sonrasında aksayan noktalar değerlendirilir ve plan güncellenir. Tatbikatta tahliye süresi, çıkışların kullanılabilirliği, toplanma alanında sayım ve ekiplerin koordinasyonu gözlemlenmelidir. Yangına özgü tatbikat ayrıntılarını yangın güvenliği ve tatbikat sayfasında anlattık.
Yenileme
Acil durum planları; çok tehlikeli işyerlerinde iki, tehlikeli işyerlerinde dört, az tehlikeli işyerlerinde altı yılda bir yenilenir. İşyerinde acil durumları etkileyebilecek bir değişiklik olduğunda—örneğin bina tadilatı, yeni bir kat kiralanması ya da faaliyet değişikliği—plan beklenmeden güncellenmelidir.
Çok kiracılı binalarda koordinasyon
Çankaya’daki iş merkezlerinde aynı binada çok sayıda firma bulunur. Bu binalarda her işverenin kendi planı olsa da tahliye yolları, alarm sistemi ve toplanma alanı ortaktır. Bina yönetimiyle koordinasyon kurmak, ortak tatbikatlara katılmak ve diğer firmalarla iletişim düzeni oluşturmak, gerçek bir acil durumda kaos yaşanmasını önler.