İnşaat işleri çok tehlikeli sınıfta yer alır ve iş kazalarının en sık görüldüğü sektörler arasındadır. Şantiyelerde iş sürekli değişir; bugün kazı yapılan yerde yarın kalıp kurulur, ertesi hafta cephe işlerine geçilir. Bu dinamik yapı, risklerin de sürekli değişmesi anlamına gelir. Ankara’da yoğun kentsel dönüşüm ve yeni yapı projeleriyle birlikte şantiye güvenliği her zamankinden daha önemlidir.
Yüksekte çalışma
Yüksekten düşme, inşaat sektöründe ölümlü kazaların başlıca nedenidir. Temel önlemler şunlardır:
- Kat kenarları, döşeme boşlukları, merdiven ve asansör boşlukları sağlam korkuluk ve kapaklarla kapatılmalıdır.
- Toplu koruma (korkuluk, güvenlik ağı) her zaman kişisel korumaya göre önceliklidir.
- Toplu korumanın mümkün olmadığı durumlarda tam vücut emniyet kemeri, uygun bir ankraj noktasına bağlanarak kullanılmalıdır.
- Yüksekte çalışacak kişilerin sağlık açısından uygunluğu işyeri hekimi tarafından değerlendirilmelidir.
İskeleler
İskeleler, ilgili standartlara uygun malzemeyle, yetkin kişiler tarafından kurulmalı; kurulumdan sonra ve belirli aralıklarla kontrol edilerek kontrol kartı ile işaretlenmelidir. Eksik korkuluk, sabitlenmemiş platform, zemine sağlam oturmayan ayaklar ve aşırı yükleme en sık görülen iskele kusurlarıdır. Kötü hava koşullarından sonra iskeleler yeniden kontrol edilmeden kullanılmamalıdır.
Kazı işleri
Kazılarda göçük riski, özellikle belirli derinliği aşan ve şev verilmeyen ya da iksa yapılmayan kazılarda ciddi tehlike oluşturur. Kazı kenarlarına malzeme ve iş makinesi yığılmaması, yer altı tesisatlarının (elektrik, doğalgaz, su) önceden belirlenmesi ve kazı çevresinin korkuluk ve işaretlerle güvenli hale getirilmesi gerekir.
İş makineleri ve kaldırma ekipmanları
Ekskavatör, vinç, beton pompası ve forklift gibi ekipmanlar yalnızca belgeli operatörler tarafından kullanılmalı, periyodik kontrolleri yetkili kişilerce yapılmalıdır. Makinelerin çalışma alanında yaya trafiği kontrol altına alınmalı, geri manevra sırasında işaretçi kullanılmalıdır. Vinçle yük kaldırılırken yükün altında kimse bulunmamalıdır.
Şantiye düzeni ve eğitim
Malzeme istifleri düzenli ve sağlam olmalı, yürüme yolları açık tutulmalı, elektrik panoları kilitli ve topraklı olmalıdır. Şantiyeye yeni gelen her çalışana, işe başlamadan önce şantiyenin kendine özgü riskleri anlatılmalıdır. Çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde temel İSG eğitimi en az 16 saattir ve her yıl tekrarlanır.
Alt işveren ve koordinasyon
Şantiyelerde çok sayıda alt işveren aynı anda çalışır. Asıl işveren ile alt işverenlerin iş sağlığı ve güvenliği konusunda işbirliği yapması, risklerin birbirine bildirilmesi ve ortak alanlardaki önlemlerin koordine edilmesi gerekir. Şantiyede görev yapan iş güvenliği uzmanının A sınıfı belgeye sahip olması zorunludur.