Türkiye’de işyerleri, yaptıkları ana faaliyetin niteliğine göre üç tehlike sınıfına ayrılır: az tehlikeli, tehlikeli ve çok tehlikeli. Bu sınıflandırma, iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerinin büyük bölümünü belirlediği için her işverenin kendi işyerinin hangi sınıfta olduğunu bilmesi gerekir.
Tehlike sınıfı nasıl belirlenir?
Tehlike sınıfı, işyerinin Sosyal Güvenlik Kurumu’na kayıtlı ana faaliyet koduna, yani NACE koduna göre belirlenir. Bu kodlar ve karşılık gelen tehlike sınıfları, İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği’nde listelenmiştir. İşyerinizin NACE kodunu SGK işyeri bilgilerinden, muhasebecinizden ya da e-Devlet üzerinden öğrenebilirsiniz.
Önemli bir not: Tehlike sınıfı, işyerinde fiilen yapılan işe göre değil, kayıtlı ana faaliyete göre belirlenir. Kayıtlı faaliyet ile gerçek faaliyet uyuşmuyorsa, bunun düzeltilmesi hem iş güvenliği planlaması hem de diğer yasal süreçler açısından önemlidir.
Sınıflara örnekler
- Az tehlikeli: Büro ve ofis faaliyetlerinin çoğu, yazılım, muhasebe ve hukuk büroları, perakende mağazaların önemli kısmı, birçok eğitim faaliyeti.
- Tehlikeli: Restoran ve yemek hizmetlerinin bir kısmı, hastaneler ve bazı sağlık hizmetleri, birçok imalat faaliyeti, depolama ve bazı taşımacılık işleri.
- Çok tehlikeli: İnşaat işleri, maden, bazı kimya ve metal sanayi faaliyetleri, yüksek gerilim ve benzeri işler.
Bu örnekler genel bir fikir vermek içindir; kesin sınıf için mutlaka NACE kodunuzun karşılığına bakılmalıdır.
Tehlike sınıfına göre neler değişir?
- Uzman sınıfı: Az tehlikelide en az C, tehlikelide en az B, çok tehlikelide A sınıfı iş güvenliği uzmanı.
- Uzman ve hekim süreleri: Çalışan başına aylık süreler sınıf yükseldikçe artar.
- Eğitim: Asgari süre 8, 12 veya 16 saat; tekrar sıklığı üç yıl, iki yıl veya bir yıl. Ayrıntılar İSG eğitimi sayfasında.
- Risk değerlendirmesi ve acil durum planı yenileme: Altı, dört veya iki yıl.
- Periyodik sağlık muayeneleri: Beş yıl, üç yıl veya bir yıl.
Aynı işyerinde farklı riskler
Tehlike sınıfı yasal yükümlülükleri belirler; ancak işyerindeki gerçek riskler sınıftan bağımsız olarak değerlendirilmelidir. Az tehlikeli sınıftaki bir ofiste de elektrik, yangın ya da depolama kaynaklı ciddi riskler bulunabilir. Bu nedenle sınıf ne olursa olsun kapsamlı bir risk değerlendirmesi yapılması gerekir.