İş güvenliği uzmanı, işyerinde çalışanların sağlığını ve güvenliğini tehdit eden tehlikeleri belirleyen, bu tehlikelerden kaynaklanan riskleri değerlendiren ve işverene alınması gereken önlemler konusunda rehberlik eden profesyoneldir. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile birlikte, çalışanı olan hemen her işyeri için iş güvenliği uzmanı görevlendirmesi bir yükümlülük haline gelmiştir.
İş güvenliği uzmanının başlıca görevleri
Uzmanın görevleri yönetmelikle belirlenmiştir ve dört ana başlık altında toplanabilir: rehberlik, risk değerlendirmesi, çalışma ortamı gözetimi ve eğitim-bilgilendirme. Uygulamada bu görevler şöyle karşılık bulur:
- İşyerini düzenli olarak gezerek tehlikeli durum ve davranışları tespit etmek,
- Risk değerlendirmesi ekibinde yer almak ve değerlendirmenin güncel tutulmasını sağlamak,
- Tespit ve önerileri işyerinin onaylı defterine yazmak ve takip etmek,
- Çalışanlara iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerini planlamak ve vermek,
- Acil durum planlarının hazırlanmasına ve tatbikatların yapılmasına katkı sağlamak,
- İş kazası ve ramak kala olayların incelenmesine katılmak,
- Periyodik kontrollerin ve ortam ölçümlerinin takibini yapmak.
Uzman sınıfları: A, B ve C
İş güvenliği uzmanları belge sınıfına göre ayrılır. C sınıfı belgeye sahip uzmanlar az tehlikeli işyerlerinde, B sınıfı uzmanlar tehlikeli ve az tehlikeli işyerlerinde, A sınıfı uzmanlar ise tüm tehlike sınıflarındaki işyerlerinde görev yapabilir. Dolayısıyla işyerinizin tehlike sınıfı, görevlendireceğiniz uzmanın belge sınıfını doğrudan belirler.
Uzman işyerinde ne kadar süre çalışır?
Uzmanın işyerine ayıracağı asgari süre, çalışan sayısı ve tehlike sınıfına göre aylık olarak hesaplanır. Yönetmelikte belirlenen süreler; az tehlikeli işyerlerinde çalışan başına ayda en az 10 dakika, tehlikeli işyerlerinde 20 dakika, çok tehlikeli işyerlerinde 40 dakika şeklindedir. Çalışan sayısı belirli eşikleri aştığında tam süreli uzman görevlendirilmesi gerekir. Bu süreler asgari değerlerdir; işyerinin ihtiyaçlarına göre daha fazla zaman ayrılması mümkündür.
Kendi uzmanınız mı, OSGB mi?
İşverenler iş güvenliği hizmetini üç şekilde karşılayabilir: işyerinde gerekli belgeye sahip bir çalışanı görevlendirerek, dışarıdan belgeli bir uzmanla çalışarak ya da bir Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi’nden (OSGB) hizmet satın alarak. Az tehlikeli sınıfta yer alan ve 10’dan az çalışanı bulunan işyerlerinde, işveren belirli şartları sağlayıp gerekli eğitimi alarak bu görevi kendisi de üstlenebilir.
Çankaya’daki küçük ofisler, mağazalar ve klinikler çoğunlukla OSGB ile çalışmayı tercih eder. Büyük işletmeler ve sürekli şantiye faaliyeti olan firmalar ise genellikle kadrolu uzman istihdam eder.
İyi bir uzmanı nasıl anlarsınız?
İyi bir iş güvenliği uzmanı, işyerinize geldiğinde yalnızca masada evrak doldurmaz; sahaya çıkar, çalışanlarla konuşur, gördüklerini açıkça raporlar ve önerilerinin uygulanıp uygulanmadığını takip eder. Uzmanla çalışmaya başlamadan önce şu soruları sormanızı öneririz:
- Benzer sektörde hangi işyerlerinde deneyiminiz var?
- Ayda kaç kez ve ne kadar süreyle işyerimize geleceksiniz?
- Ziyaret sonrası nasıl bir rapor alacağım?
- Eğitimleri yüz yüze ve uygulamalı mı vereceksiniz?
- Bir kaza ya da acil durumda size nasıl ulaşabilirim?
Uzmanın sorumluluğu ve işverenin sorumluluğu
Uzman görevlendirmek, işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Uzman tespit eder, önerir ve rehberlik eder; önlemlerin uygulanması ise işverenin yükümlülüğüdür. Bu nedenle uzmanın deftere yazdığı tespitlerin takip edilmesi ve gerekli bütçenin ayrılması büyük önem taşır. Uzmanın, hayati tehlike arz eden durumları işverene yazılı olarak bildirmesine rağmen önlem alınmazsa yetkili makamlara bildirme yükümlülüğü de bulunur.
İşveren ve çalışan yükümlülüklerinin genel çerçevesi için 6331 sayılı kanun özeti sayfamıza, hizmet ücretlerini etkileyen etkenler için ise iş güvenliği hizmet ücretleri sayfamıza göz atabilirsiniz.